Prowadzone Strona domowa Wyżej program zajęć i lektur dr hab. Ireneusz Krzemiński, prof.UW- Zajęcia z poprzednich lat.
BulletPrzebieg kariery naukowej BulletSpis publikacji
BulletProwadzone zajęcia BulletSeminarium Badawcze
BulletZajęcia z poprzednich lat. BulletCurriculum Vitae
BulletStudia Doktoranckie BulletAdres

     

 

                

     

 

Wrogość wobec innych – antysemityzm i inne jej formy.


Problemy:

1.      Antysemityzm jako ideologia – polityczna ekspresja konfliktu grupowego (H. Arendt).

2.      Antysemityzm jako konflikt religijny – anty-judaizm teologiczny a światopogląd i stereotypy (antysemityzm ludowy, A. Cała).

3.      Antysemityzm jako konflikt narodowy – zagadnienie mniejszości narodowych – kulturowych – a antysemityzm („endecja”, kościoły narodowe w okresie przedwojennym).

4.      Antysemityzm jako zespół stereotypów (koncepcja stereotypów Langmuira, psychoanalityczne myślenie o antysemityzmie, koncepcja Fromma).

5.      Teorie wyjaśniające antysemityzm –
a. „rasa” i „charakter narodowy”
b. „swoi” i „obcy”
c. osobowość autorytarna
d. konflikt grupowy - teorie poznawcze
e. teoria „myślenia spiskowego”
f. teoria grupowego – narodowego współzawodnictwa - konflikt symboliczny.

6.      Organizujące znaczenie ideologii w warunkach konfliktu grupowego – konfliktu interesów.


 


Lektury (wstępnie):

1.      H. Arendt, Antysemityzm, cz.I z: Korzenie totalitaryzmu.

2.      S. Ossowski o ideologii i jej formującym wpływie na człowieka. St. Ossowski, Z zagadnień psychologii społecznej, r. 4, Konflikty niewspółmiernych skal wartości; r. 6, Ludzki polimorfizm a ideologia społeczna; r. 7, Ustrój społeczno-gospodarczy a kształty osobowości.

3.      Czy Polacy są antysemitami? Pod red. I. Krzemińskiego

4.      I. Krzemiński, Polacy i Żydzi – obraz wzajemnych stosunków, antysemityzm i tożsamość narodowa, Kultura i Społeczeństwo, nr 1, 1999

5.      M. Kofta, Stereotyp spiskowy jako centralny składnik antysemityzmu, w: Uprzedzenia i stereotypy, pod red. M. Kofty i A. Jasińskiej - Kani,

6.      J. Smolisz, Współkultury Australii

7.      Z. Kossowski, Antysemityzm jako sytuacja wewnętrzna i grupowa (maszynopis)

8.      A. Bikont, My z Jedwabnego

9.      J. Ambrosewicz-Jacobs, Tolerancja. Jak uczyć siebie i innych?


Mowa o innych i odmiennych w polskim życiu publicznym.

Seminarium.

  • Właściwym tematem zajęć będzie analiza mówienia ludzi kościoła i politycznych aktorów katolickich o gejach i lesbijkach w polskim życiu publicznym. Zaczniemy od lektury dokumentów kościoła katolickiego na ten temat, ale także dokumentów innych kościołów chrześcijańskich. Następna porcja lektur dotyczyć będzie teologiczno-historycznych analiz Pisma świętego pod kątem ewentualnego potępienia zachowań homoseksualnych. Potem – po lekturach na temat analizy dyskursu – będziemy badać wypowiedzi publiczne na ten temat.

Zarys lektur:

  1. Deklaracja Kongregacji Wiary w sprawie stosunku do osób homoseksualnych, 1986
  2. List do biskupów kościoła katolickiego o duszpasterstwie osób homoseksualnych, Watykan, 1986
  3. Uwagi dotyczące odpowiedzi na propozycje ustaw o niedyskryminacji osób homoseksualnych, Watykan 1992
  4. D.A. Helminiak, Co Biblia naprawdę mówi o homoseksualności, Gdynia 2002
  5. J. Boswell, Christianity, Social Tolerancje & Homosexuality, Chicago 1980
  6. ew. R. Scroggs, Homosexuality in teh New Testament: Contextual Backgrpund for Contemporary Debate, Philadelphia 1983
  7. ew. W.L. Countryman, Dirt, Greed & Sex: Sexual Ethics in teh New Testament 7 their Implications for Today, Philadelphia 1988
  8. J.J. Mc Neill, The Church and the Homosexual, Boston 1976 (1 wyd.)
  9. Chrześcijanie wobec homoseksualizmu, Więź, nr 7 (525), lipiec 2002
  10. J. Augustyn, Homoseksualizm a miłość, Kraków 1977
  11. T. van Dijk, Elite discourse and racism, SAGE 1993
  12. T. van Dijk, Dyskurs jako struktura i proces, Warszawa 2001

Prof. Ireneusz Krzeminski; Dr Urszula Kurczewska; Dr Małgorzata Molęda; Mgr Marcin Jóźko; Mgr Dominik Wasilewski; Mgr Wojciech Orgronik; Mgr Emilia Mojsa

Socjologia zmiany społecznej.

Wykład z konwersatorium (raczej dla studentów starszych lat, ew. od II roku). Semestr II.

  • Pod moim kierownictwem zespół Pracownii Teorii Zmiany Społecznej proponuje wykład, poświęcony problematyce zmiany społecznej we współczesnej socjologii. Punktem wyjścia będzie określenie pól znaczących zmian kulturowo-społecznych oraz sposób, w jaki są one ujmowane, opisywane i wyjaśniane w teoriach socjologicznych przelomu wieków. O ile zagadnienie rewolucji społecznej i zmiany strukturalnej, w dużym stopniu inspirowane marksizmem, dominowało w socjologii XX wieku, o tyle obecne analizy skupiają się na transformacjach: instytucjonalnych i kulturowych, również psychologicznych. Wykład bedzie próbą przeglądu tej problematyki. Część rozważań bedzie poświęcona problematyce teorii transformacji post-komunistycznej.

Założeniem zajęć jest zaznajomienie studentów z nowymi koncepcjami, od makro-socjologii i neomarksizm aż po studia kulturalistyczne (cultural-studies). Wykład będzie wzbogacony zajęciami konwersatoryjnymi, dającymi możliwość przedyskutowania omawianej problematyki.

Bibliografia – podstawowe pozycje.

 

  1. M. Foucault, Historia seksualności
  2. E. Wnuk- Lipinski, Rekonstrukcja społeczna
  3. J. Staniszkis, Postkomunizm
  4. Studia nad zjawiskiem globalizacji.
  • Wskazana jest znajomość języka angielskiego (lektury w części konwersatoryjnej). Raczej dla studentów starszych lat, ale dopuszczamy uczestnictwo studentów II roku.

Przygotowanie krótkich referatów, kolokwium lub egzamin na zaliczenie na stopień.

 

Prof. Ireneusz Krzeminski,

Socjologia końca wieku: ruchy społeczne walczące o nową tożsamość w Polsce

Sem. I i II; seminarium badawcze

Seminarium poświęcone będzie problematyce badań nad nowymi ruchami społecznymi, walczącymi o nową świadomość i tożsamość społeczną. Badać będziemy ruchy feministyczne, ruchy antyglobalistyczne, ruchy obywatelsko - samopomocowe i inne.

    Celem seminarium jest zbadanie, jak w warunkach kształtującego się demokratycznego społeczeństwa zachowują się środowiska osób wykluczonych i marginalizowanych.

      Przygotowanie referatów, kolokwium lub egzamin na zaliczenie na stopień.

       

      Prof. Ireneusz Krzeminski

      Antysemityzm i jego uwarunkowania. Problemy badań porównawczych

      Sem. I i II; seminarium

      Seminarium poświęcone będzie problematyce badań nad antysemityzmem. W pierwszym semestrze zajmować się będziemy analizą wyników badań prowadzonych w latach 1992 - 2002 pod moim kierunkiem.

        Celem seminarium jest zapoznanie studentów z wynikami badań nad antysemityzmem; analiza różnych sposobów definiowania antysemityzmu i konsekwencji metodologicznych tych definicji; omówienie problemów związanych z badaniami nad antysemityzmem.

          Przygotowanie referatów, kolokwium lub egzamin na zaliczenie na stopień.

          Lista lektur:
          Część I. Żydzi i antysemityzm. Badanie antysemityzmu.
          - Kim jest Żyd?

          1.      B. Mikołajewska, red.; Kim są Żydzi?, UW IPSiR, Wwa1989, z tego:

          · B. Mikołajewska, Żydzi jako grupa religijno-kulturowa, s. 9-26;

          · M. Lipińska, Niektóre prawa i obyczaje żydowskie a postrzeganie patologii s. 27-38;

          · Z. Lipska, Żydzi w Polsce przedwojennej, s. 45 –61

          2.      A. Żbikowski, Dzieje Żydów w Polsce, 1848-1914. Ideologia antysemicka, Wybór tekstów źródłowych, Wstęp, s. 7 – 18;

          3.      A. Hertz, Żydzi w kulturze polskiej, Bibl. Więzi 1988, Zgasły światła szabasowe, s. 19-51;

          4.      A. Cała, Asymilacja Żydów w Królestwie Polskim (1864-1897), Wwa 1989, r. 10, Definicja Żyda w społecznej świadomości, s. 175-186 oraz r. 14, Antysemityzm a asymilacja, s. 279-302; Dygresje i refleksje, s. 315 - 344

          5.      A. Cała, Wizerunek Żyda w polskiej kulturze ludowej

          - Ujęcia klasyczne antysemityzmu i jego różne koncepcje.

          1.      A. de Fontette, Historia antysemityzmu, Wyd. Siedmioróg, Wrocław 1992;

          2.      Hannah Arendt, Korzenie totalitaryzmu; cz. I, Antysemityzm, cz. II, Imperializm;

          3.      I. Bibó, Kwestia Żydowska, NOWa 1993;

          4.      J –P. Sartre, Rozważania o kwestii żydowskiej;

          5.      Z. Bauman, Nowoczesność i zagłada, Masada, Wwa 1992; cz. I = r. 2. Nowoczesność, rasizm, eksterminacja I; r. 3 Nowoczesnośc, rasizm, eksterminacja II; Cz. II = r. 4, Wyjątkowość i normalność Holocaustu, r. 5. Nakłanianie ofiar do współpracy, r. 7 Ku socjologicznej teorii moralności oraz r. 8 Refleksja…

          - Kategorie pojęciowe do badania antysemityzmu oraz stosunków polsko-żydowskich.

          1.      A. Hertz, Żydzi w kulturze polskiej, wyd. 1988; Żydzi jako kasta, r. Kasta, Uchodźcy z kasty, Z kastą czy poza kastą, Przeciwko kaście, Przełom, ss, 83-237; Obraz Żyda, ss. 238 – 270;

          2.      E. Nowicka, Swojskość i obcość jako kategorie socjologicznej analizy, w: Swoi i obcy, t. 1, IS UW, s. 5 – 55;

          3.      A. Jasińska – Kania, Trzy podejścia do źródeł konfliktów etnicznych i narodowych, w: Trudne sąsiedztwa. Z socjologii konfliktów narodowościowych, Scholar W\wa 2001, ss. 15 – 26;

          4.      B. Kozera,„Obcy” i „swój”. Trzy refleksje rozumu nieinstrumentalnego, w: Inni swoi. Studia z problematyki etnicznej, red. D. Berlińskiej i K. Frysztackiego, Opole 1999;

          5.      Daniel J. Goldhagen, Gorliwi kaci Hitlera. Zwyczajni Niemcy i Holocaust, Prószyński i ska 1999, rozdział 1. Nowe spojrzenie na antysemityzm. Podstawy analizy (str. 31-50), rozdział 2. Ewolucja eliminacyjnego antysemityzmu w Niemczech nowożytnych (str. 50-77), rozdział 16. Eliminacyjny antysemityzm jako motywacja ludobójstwa (str. 382-417) [eliminacyjny antysemityzm jako kulturowy warunek holocaustu];

          6.      Theodor Adorno, Żywioły antysemityzmu. Granice oświecenia, (str. 189-), w: Adorno T., Horkheimer M.,„Dialektyka Oświecenia”, IFiSPAN, 1994 [dlaczego antysemityzm wynika z oświecenia i racjonalizacji?].

          -

          1.      The Persisting Question. Sociological Perspectives and Social Context of Modern Antisemitism, ed. H. Fein, z tego: 1. F. Weil, The Extent and Structure of Anti-Semitism in Western Countries; 2. H. Fein, Dimensions of Anti-Semitism – Attitudes, Collective Accusations and Actions; 3. G.I. Langmuir, Toward a Definition of Antisemitism;

          2.      Error without Trial, ed. W. Berman, z tego: 1. W. Bergman, Attitude Theory and Prejudice;

          3.      A. Kovacs, Anti-Semitism and the Young Elite in Hungary;

          -

          1.      A. Jasińska – Kania, red. Bliscy i dalecy, t. 2 , z tego:

          a.      A. Jasińska - Kania, Stereotypy a dystanse społeczne: wprowadzenie;

          b.      F. Ryszka, A. Jasińska – Kania, Antysemityzm polski – szkic do opisu i diagnozy;

          c.      A. Sawisz, Obraz Żydów i stosunków polsko – żydowskich w listach telewidzów po emisji filmu „Shoah”.

          -

          1.      M. Kofta, Wprowadzenie do psychologii stereotypów i uprzedzeń, w: Podstawy życia społecznego w Polsce, pod red. M. Marody i E. Gucwa – Leśny; ss. 198 – 217;

          2.      M. Kofta, G. Sędek, Struktura poznawcza stereotypu etnicznego, bliskość wyborów parlamentarnych, a przejawy uprzedzeń antysemickich, w: Stereotypy i uprzedzenia, pod red. Z. Chlewiński, Ida Kurcz, Psychologiczne nr 1, 1992, ss.67-86;

          3.      M. Kofta, Wprowadzenie: jak używamy stereotypów? w: Studia Psychologiczne, nr 38, z. 2, 2000. ;

          4.      OBOP, opr. A. Sułek, O „woływie Żydów” w Polsce;

          -

          1.      A. I. Krzemiński, red. Czy Polacy są antysemitami?, Z tego:

          a.      I. Krzemiński, Wprowadzenie;

          b.      H. Datner – Śpiewak, Struktura i wyznaczniki posatw antysemickch;

          c.      E. Koźmińska – Frejlak, I. Krzemiński, Stosunek społeczeństwa polskego do Zagłady Żydów;

          d.      I. Krzemiński, Czy Polacy sa antysemitami? Zjawisko i znaczenie antysemityzmu;

          e.      I. Krzemiński, Zjawisko ksenofobii. Polacy wobec swych mniejszościu i sąsiadów;

          f.      S. Szwalbe, Skala antysemityzmu

          2.      I. Krzemiński, Polish-Jewish Relations, Anti-Semitism and National Identity, Polish Sociological Review, no 1 (137), 2002.

          3.      I. Krzemiński, Anti-Semitism in Today’s Poland, Patterns of Prejudice, 1993, vol.27, no.1

           

          Prof. Ireneusz Krzeminski
          Dr Jacek Kochanowski

          Socjologia przełomu wieków: ruchy społeczne walczące o nową tożsamość w Polsce.

          Semestr zimowy

          Lista lektur:

          1.      A.Touraine, The Voice and the Eye, Cambridge 1981; r. Man make their history; oraz Part II.

          2.      Kryzys i schizma, pod red. E. Mokrzyckiego:

          · A. Touraine, Socjologia akcjonalistyczna;

          · J-D. Reynaud, P. Bourdieu, Czy socjologia działania jest możliwa?

          · A. Touraine, Racje i cele socjologii działania.

          3.      P. Kuczyński, M. Frybes, W poszukiwaniu ruchu społecznego, Wwa 1994;

          · M. Frybes, Touraine’a koncepcja ruchu społecznego;

          · M. Frybes, Od ruchu społecznego do problemu społecznego;

          · P. Kuczyński,  Metoda interwencji socjologicznej: uwagi techniczne;

          · P. Kuczyński, Badanie „Solidarności”: kontekst społeczny i kontekst poznawczy;

          · J. Strzelecki, Wyobraźnia społeczno-polityczna działaczy związkowych.

          4.      I. Krzemiński, Solidarność. Projekt polskiej demokracji, W-wa 1997

          5.      Solidarność w ruchu 1980-1981, pod red. M. Kuli, r. 1. Czynniki określające dynamikę ruchu „Solidarności” w latach 1980-1981