Międzyzakładowa Pracownia Pamięci Społecznej

O nas

Międzyzakładowa Pracownia Pamięci Społecznej została powołana w 2010 roku. Celem pracowni jest koordynacja prac badawczych i dydaktyki dotyczących pamięci społecznej w ramach IS UW. Pracownia nawiązuje do tradycji badań nad świadomością historyczną/pamięcią zbiorową prowadzonych w Instytucie od lat 60. XX wieku, rozpoczętych założycielskim artykułem Niny Assorodobraj-Kuli (Żywa historia, “Studia Socjologiczne”, 1963), kontynuowanych przez Barbarę Szacką, jej współpracowników oraz uczniów.

Zespół pracowni interesuje się współczesnymi teoriami pamięci społecznej oraz optymalizacją metod i technik badawczych służących analizie indywidualnych i zbiorowych wyobrażeń na temat przeszłości. Organizujemy seminaria z udziałem gości polskich i zagranicznych, na których prezentowane są najnowsze wyniki badań nad pamięcią:
Rok 2009/10
Rok 2010/11
Rok 2011/12
Rok 2012/13
Rok 2013/14

Od 2011 roku najważniejszym projektem Pracowni jest współorganizacja międzynarodowej konferencji Genealogies of Memory in Central and Eastern Europe: Theories and Methods

Konferencje

Nowe badania PL_m

Konferencja

„Nowe badania nad pamięcią społeczną w Europie Wschodniej.
Białoruś i Ukraina”

odbyła się w dniach 10-11 czerwca 2014 w Warszawie.

Szczegółowe informacje i program tutaj.
Sprawozdanie tutaj.

Projekty badawcze

Genealogies of Memory in Central and Eastern Europe – Pracownia jest jednym ze współorganizatorów cyklicznych międzynarodowych konferencji i seminariów – program Europejskiej Sieci Pamięć i Solidarność. Opis: http://genealogies.enrs.eu/category/about/

Milieux de mémoire w Europie Środowo-Wschodniej – przykład Polski – grant Narodowego Centrum Nauki realizowany w APS (2014-2017). Opis tutaj

Nowe męczeństwo – prawosławna interpretacja doświadczenia represji sowieckich – grant Narodowego Centrum Nauki realizowany w APS (2011-2016). Opis tutaj

Od socjalistycznej fabryki do międzynarodowej korporacji. Archiwalna kolekcja narracyjnych wywiadów biograficznych z pracownikami przemysłu – grant Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki (2013-2017). Opis tutaj.

Polityka historyczna w Polsce, Rosji i Niemczech– grant Narodowego Centrum Nauki (2012-2016). Opis tutaj

Powojenne losy żołnierzy 1. Dywizji Pancernej dowodzonej przez generała Stanisława Maczka – grant Narodowego Centrum Nauki (2011-2012). Opis tutaj

Kontakt

Międzyzakładowa Pracownia Pamięci Społecznej
Instytut Socjologii UW
ul. Karowa 18, 00-324 Warszawa
p. 301
tel. 22 55 20 711
e-mail: wawrzyniakj[at]is.uw.edu.pl

Zespół

Kierownik dr Joanna Wawrzyniak

Dr Joanna Wawrzyniak – socjolożka i historyczka, pracuje w Instytucie Socjologii UW. Jej dotychczasowe badania dotyczyły polityki i aktorów pamięci w powojennej Polsce, miejskich muzeów historycznych oraz historii mówionej opozycji demokratycznej i prywatyzacji w Europie Środkowo-Wschodniej. Interesuje się także związkami pomiędzy historią a pamięcią oraz historią polskiego pamięcioznawstwa. Założycielka MPPS IS UW. Laureatka stypendium naukowego Tygodnika Polityka dla młodych naukowców (2009). Visiting fellow we Freiburg Institute for Advanced Studies (2012/2013). Visiting fellow w Imre Kertész Kolleg w Jenie (2013/2014). Od 2011 wraz z Małgorzatą Pakier (MHŻP) prowadzi program Genealogies of Memory in Central and Eastern Europe w Europejskiej Sieci Pamięć i Solidarność. Stale współpracuje z Archiwum Historii Mówionej Domu Spotkań z Historią i Ośrodka KARTA.

Ostatnio opublikowała między innymi książki: Buntownicy. Polskie lata 70. i 80. (2011, współautorka z A. Grupińską) oraz ZBoWiD i pamięć drugiej wojny światowej: 1949-1969 (2009), a także artykuły: Memory Studies in Eastern Europe: Key Issues and Future Perspectives (wraz z M. Pakier), „Polish Sociological Review” (2013, 3); Erinnerungsforschung in Polen: Traditionen, Konzepte, (Dis)Kontinuitäten (wraz z K. Kończal), „Osteuropa“ (2012, 5); History and Memory: The Social Frames of Contemporary Polish Historiography, „Acta Poloniae Historica” (2011, 103); Narracje zniszczenia. Trauma wojenna w muzeach miejskich Petersburga, Warszawy i Drezna (wraz z Z. Bogumił), „Kultura i Społeczeństwo” (2010, 4). Jest także autorką kilkunastu rozdziałów w tomach zbiorowych opublikowanych w Polsce i w Niemczech oraz redaktorką (wraz z M. Pakier) numeru tematycznego „Polish Sociological Review” (2013, 3) o historii i nowych kierunkach badań nad pamięcią w Europie Środkowo-Wschodniej. W recenzjach znajduje się tom zbiorowy European Memory – Eastern Perspectives pod jej redakcją (wraz z M. Pakier) oraz książka Enemy on Display (wraz z Z. Bogumił i in.)

Obecnie pracuje między innymi nad edycją odnalezionych listów Stefana Czarnowskiego do Henri Huberta i Marcela Maussa (1905—1937), biografią intelektualną Niny Assorodobraj-Kuli, a także kieruje projektem Od socjalistycznej fabryki do międzynarodowej korporacji – poświęconemu biograficznemu doświadczeniu transformacji po 1989 roku.

E-mail: wawrzyniakj[at]is.uw.edu.pl

Honorowy patronat

Prof. Barbara Szacka

Prof. dr hab. Barbara Szacka, socjolog. Emerytowany profesor zwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego oraz Wyższej Szkoły Psychologii Społecznej w Warszawie. Od początku kariery akademickiej związana z profesor Niną Assorodobraj-Kulą, która do polskiej socjologii wprowadziła problematykę pamięci zbiorowej. Brała czynny udział w zainicjowanych przez nią badaniach ilościowych tej problematyki. Opracowała wyniki badań wśród ludności wiejskiej „Przeszłość w świadomości ludności wiejskiej. Raport z badań” OBOP i SP, 69 (1967) oraz osób z wyższym wykształceniem. Ze względu ograniczeń cenzuralnych opracowanie to ukazało się drukiem z dziesięcioletnim opóźnieniem (Przeszłość w świadomości inteligencji polskiej, 1983).

W 1977 roku przeprowadziła badania wśród studentów uczelni warszawskich („Stosunek do tradycji narodowej jako odzwierciedlenie systemu wartości studentów uczelni warszawskich”, Studia Socjologiczne 2/81 (1981), a w 1988 ponownie wśród osób z wyższym wykształceniem (Czas przeszły i pamięć społeczna, 1990. Współautorka Anna Sawisz). W latach 2002–2005 uczestniczyła w projekcie badawczym Instytutu Studiów Politycznych PAN „Współczesne społeczeństwo polskie wobec przeszłości”, a w 2009 w projekcie „Druga wojna światowa w pamięci współczesnego społeczeństwa polskiego” dla Muzeum II Wojny Światowe. Jest autorką książki Czas przeszły, pamięć, mit (2006), której tłumaczenie opublikowano na Ukrainie (2011) oraz współautorką książki Między codziennością a wielką historią. II wojna światowa w pamięci zbiorowej społeczeństwa polskiego (2010).

Redaktorka pracy zbiorowej Polska dziecięca (1987) ponownie wydanej w serii Socjologia niezapomniana (2005), w której zamieściła dwa teksty oparte na analizie podręczników szkolnych: „Społeczny wymiar obrazu Polski w podręcznikach szkolnych dla klas I-V szkoły podstawowej” oraz „Przestrzeń i czas – dwa wymiary obrazu Polski”. Autorka podręcznika Wprowadzenie do socjologii (2003, 2008), a także książek poświęconych Stanisławowi Staszicowi: Portret mieszczanina (1962), Teoria i utopia Stanisława Staszica (1965), Stanisław Staszic (1966). Wraz z Jakubem Szackim wydała antologię tekstów socjobiologicznych Człowiek, zwierzę społeczne (1991).

Współpracownicy

dr Małgorzata Głowacka – Grajper (Zakład Antropologii Społecznej)

Dr Małgorzata Głowacka-Grajper jest socjologiem i antropologiem społecznym, pracującym w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Zajmuje się przede wszystkim badaniami mniejszościowych grup etnicznych ze szczególnym uwzględnieniem ich działań zmierzających do zachowania własnej kultury, współczesnymi przemianami tożsamości narodowej i etnicznej, a także kwestiami pamięci społecznej i tradycji.

Brała udział w projektach badawczych dotyczących „polityki odradzania kultur” na Syberii w latach 2000, 2006 i 2010. W ramach grantów badawczych KBN/NCN prowadziła badania dotyczące działań elit romskich na rzecz kulturowego przetrwania własnej grupy „Romowie o sobie i dla siebie” (2000-2003), tożsamości młodych Polaków z krajów byłego ZSRR „Młoda polska inteligencja z Białorusi, Litwy i Ukrainy” (2001-2004) oraz działania elit etnicznych na Syberii „Buriaci Zachodni – pomiędzy ‘polityka odradzania kultur’ a asymilacją” (2010-2012).

Jest autorką kilkunastu artykułów, a także trzech książek, dotyczących problematyki szkolnictwa mniejszości etnicznych w Polsce, Polaków z krajów byłego ZSRR emigrujących do Polski oraz prace na temat problemów tożsamościowych i kwestii kulturowego przetrwania mniejszości etnicznych, które oparte były na badaniach terenowych prowadzonych w Polsce, na Litwie, Słowacji i w syberyjskiej części Rosji. Redagowała także liczne prace zbiorowe.

Obecnie prowadzi badania dotyczące pamięci społecznej o dawnych Kresach II Rzeczpospolitej kształtującej się w różnych warunkach społeczno-kulturowych w Polsce i na Litwie, a także badania dotyczące religijnego wymiaru pamięci narodowej w Polsce.

E-mail: glowackam[at]is.uw.edu.pl

dr Michał Łuczewski (Zakład Metodologii Badań Socjologicznych)

Dr Michał Łuczewski jest socjologiem i psychologiem, adiunktem w zakładzie metodologii badań społecznych w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Specjalizuje się w problematyce socjologii historycznej, socjologii narodu i nacjonalizmu, socjoteologii, pamięci społecznej, relacjach polsko-niemieckich oraz metodologii badań społecznych.

Jest redaktorem naczelnym socjologicznego czasopisma Stan Rzeczy.
Ostatnio opublikował Erinnerungskultur des 20ten Jahrhunderts in Polen und Deutschland, Frankfurt/M: Peter Lang Verlag, 2011 oraz Wartość krajobrazu, Warszawa: PWN 2011.

Jego monografia poświęcona wsi Żmiąca zostanie opublikowana przez Fundację na Rzecz Nauki Polskiej w 2012 roku.
E-mail: luczewski[at]gmail.com, luczewskim[at]is.uw.edu.pl

dr hab. Lech M. Nijakowski (Zakład Socjologii Ogólnej)

dr Joanna Wawrzyniak (Zakład Socjologii Pracy i Organizacji)

dr Karolina Wigura (Zakład Historii Myśli Społecznej)

Dr Karolina Wigura jest historyczką idei, pracuje jako adiunkt w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. Studiowała także nauki polityczne, socjologię i filozofię na Uniwersytecie Warszawskim oraz Uniwersytecie Ludwiga Maksymiliana w Monachium.

Jej badania do tej pory obejmowały zagadnienia związane z etyką, pamięcią i tożsamością w teorii społecznej i politycznej.

Od 2003 do 2009 roku prowadziła badania pod wspólnym tytułem Deklaracje przebaczenia i skruchy w polityce. Przykłady Polski, Niemiec i Ukrainy 1945-2006. Teorie i praktyka. W 2011 roku opublikowała książkę Wina narodów. Przebaczenie jako strategia prowadzenia polityki, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar oraz e-book Forgiveness: Promise, Possibility and Failure (Przebaczenie. Obietnica, możliwość i porażka, redakcja naukowa wspólnie z Geoffreyem Karabinem,).

Współorganizuje coroczne konferencje międzynarodowe “Forgiveness: Probing the Boundaries” w ramach projektu Inter-Disciplinary.Net, międzynarodowej sieci naukowców działającej pro bono. Laureatka nagrody Grand Press 2008 za wywiad „Europę ogarnia śmiertelny bezwład” z Jürgenem Habermasem.

Członkini redakcji tygodnika internetowego KulturaLiberalna.pl.

Aktualnie prowadzone badania: w 2010 roku rozpoczęłam projekt typu post-doc „Deklaracje przebaczenia i skruchy w polityce a świadomość społeczna”. Projekt zakłada przeprowadzenie badań nad negatywnymi stereotypami, zakorzenionymi w języku potocznym w Niemczech i Polsce, dotyczącymi odpowiednio Polaków i Niemców. W szczególności, projekt ma na celu zdefiniowanie głębokich przyczyn funkcjonowania tych stereotypów pomimo wieloletniej polityki pojednania między dwoma krajami oraz analizę ukrytej zawartości stereotypowej w żartach i komentarzach na forach internetowych.
E-mail: karolina.wigura[at]is.uw.edu.pl

dr Robert Wyszyński (Zakład Socjologii Kultury)

Dr Robert Wyszyński jest socjologiem i antropologiem społecznym, pracuje w Instytucie Socjologii UW. Już w 1989, jako student, samodzielnie badał zesłańców polskich w Kazachstanie. Od 1992 swoje pole badawcze rozszerzył na Syberię – Buriację (1993-94), Jakucję (1997-98) oraz Białoruś (1992-93-96). Jego zainteresowania skupione są na odrodzeniu narodowym w byłym ZSRR, a w szczególności obejmują sferę symboliczną (religia, kanon kultury, kultura narodowa). Na kanwie tych badań powstała książka Narodziny czy śmierć narodu? Narodowotwórcze działania elit buriackich i białoruskich po upadku ZSRR (Warszawa 2010).

Obecnie prowadzi badania nad strategiami tożsamości wśród polskich repatriantów z Kazachstanu, których przyjęła Rosja (w ramach programu „соотечественник”) w Obwodzie Kaliningradzkim (2008-2009), Polaków osiadłych w ramach niemieckiej akcji repatriacyjnej w Niemczech („Spätaussiedler” 2010) oraz repatriantów zamieszkałych w Polsce (2009-2010). Za podstawę porównawczą posłużyły badania w Północnym Kazachstanie wśród tzw. ludności słowiańskiej (głównie zesłani Polacy), skąd pochodzą wszyscy badani repatrianci (2010). Grant NCN „Nigdy u siebie. Przemiany tożsamości emigrantów polskich z Kazachstanu osiedlających się w Rosji, Niemczech i w Polsce w ramach rządowych systemów repatriacji” został zakończony – publikacja wyników badań w druku.

Jednym z trwających nadal elementów tego projektu badawczego jest wirtualna próba rewitalizacji wsi polsko-niemieckiej w Kazachstanie, gdzie prowadzono badania. Większość mieszkańców opuściła miejscowość po 1991. Zebranie relacji i fotografii od byłych mieszkańców oraz krewnych żyjących obecnie w Niemczech, w Polsce i w Rosji pozwoli na ukazanie życiorysów jej dotychczasowych mieszkańców oraz umieszczenia ich na interaktywnym planie miejscowości (wszystkich domostw). Zebrane relacje i wspomnienia stanowić będą podstawę do opisu pamięci zbiorowych (odmiennych?) dwu grup żyjących przez trzy pokolenia razem na zesłaniu.

Prowadzi także badania wśród członków ruchu odtwórstwa historycznego oraz nad przekazem pamięci rodzinnej w ramach ruchu harcerskiego. Równocześnie do badań nad pamięcią zaangażowany jest w badania nad polską emigracją poakcesyjną. Przeprowadził w 2013 roku wraz z zespołem badania ankietowe oraz fokusy w Anglii, Irlandii, Niemczech, Stanach Zjednoczonych oraz z wywiady z reemigrantami w Polsce.

E-mail: rwyszynski[at]is.uw.edu.pl

Współpracownicy spoza IS UW

dr Zuzanna Bogumił (Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej)

zuzia-2016Dr Zuzanna Bogumił jest socjolożką I antropolożką, pracuje jako adiunkt w Instytucie Filozofii i Socjologii Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie.

W swoich dotychczasowych badaniach zajmowała się konfliktami religijnymi na Ukrainie, problematyką pamięci represji sowieckich w Rosji (Pamięć Gułagu, Universitas, Kraków: 2012), jak również znaczeniem wystaw historycznych w Europie Środkowo-Wschodniej. Obecnie zajmuje się religijnym wymiarem pamięci w Europie Środkowo-Wschodniej, problematyką zawłaszczania przez różne grupy religijno-narodowe przestrzeni o znaczeniu symbolicznym, wynajdywaniem i tworzeniem nowych bohaterów narodowych, w tym w sposób szczególny kulturowym i politycznym znaczeniem męczenników XX-wieku, jak również znaczeniami przekazu muzealnego oraz kulturowymi i politycznymi sensami wystaw historycznych opowiadających o XX-wiecznej historii w Europie Środkowo-Wschodniej.

W latach 2006 – 2008 była koordynatorem projektu: Analiza miejsc pamięci mieszczących się w byłych łagrach sowieckich finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W latach 2007 – 2008 była również koordynatorem międzynarodowego projektu The image of the Second World War in St Petersburg, Warsaw and Dresden, sponsorowanego przez niemiecka Fundacje Pamięć, Odpowiedzialność, Przyszłość oraz Fundację Roberta Boscha.

Jest autorką książki Pamięć Gułagu, Universitas, Kraków: 2012. Publikowała m in. w Polish Sociological Review, Kulturze i Społeczeństwie, Neprikasnawiennom Zapasie.

Aktualne projekty badawcze:
Koordynator grantu NCN nr 2013/09/D/HS6/02630 (2014-2017): Milieux de mémoire w Europie Środowo-Wschodniej – przykład Polski.
Koordynator grantu NCN nr N116 696040 (2011-2016): Nowe męczeństwo – prawosławna interpretacja doświadczenia represji sowieckich.

E-mail: mitregaz[at]wp.pl

dr Piotr Filipkowski (IFiS PAN, Ośrodek KARTA)

Dr Piotr Filipkowski, adiunkt w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk IFiS PAN, członek Zespołu Socjologii i Antropologii Kultury oraz Zespołu Studiów nad Metodami i Technikami Badań Socjologicznych.

Doktoryzował się w Szkole Nauk Społecznych przy IFiS PAN pracą na temat indywidualnych pamięci doświadczenia kacetu, opublikowaną jako Historia mówiona i wojna. Doświadczenie obozu koncentracyjnego w perspektywie narracji biograficznych (Seria „Monografie” Fundacji na rzecz Nauki Polskiej), za którą otrzymał nagrodę im. Stanisława Ossowskiego w 2011 roku.

W latach 2002-2011 pracował w Ośrodku KARTA, gdzie koordynował program Historia Mówiona oraz uczestniczył w wielu krajowych i międzynarodowych projektach dokumentacyjno-badawczych oral history.

Jest współtwórcą i stałym współpracownikiem Archiwum Historii Mówionej – największego polskiego zbioru relacji biograficznych, prowadzonego przez KARTĘ i Dom Spotkań z Historią. W latach 2011-2013 przewodniczący Polskiego Towarzystwa Historii Mówionej. W latach 2013-2014 współpracownik Miejsca Pamięci Buchenwald przy tworzeniu nowej wystawy głównej w ramach stypendium fundacji Kulturstiftung des Bundes: http://www.fellow-me.de/fellows/dr-piotr-filipkowski/

Aktualne projekty badawcze: w ramach Programu Mistrz kierowanego przez prof. Ewę Domańską (UAM, Stanford University) zajmuję się epistemologicznymi i etycznymi problemami związanymi z zapisywaniem (nagrywaniem), archiwizowaniem, wykorzystywaniem i analizowaniem relacji „świadków historii” (albo wywiadów biograficzno-narracyjnych). Wykorzystując kategorię „świadectwa” szukam specyfiki tych źródeł czy danych, rozważam problem reprezentacji, relacje między doświadczeniem a pamięcią i ich językowymi i pozajęzykowymi reprezentacjami. Mój aktualny projekt badawczy „Świadectwa (historii mówionej) w kontekście miejsca, czasu, sytuacji powstania” jest próbą konkretyzacji i intensyfikacji tych pytań. Chcę w perspektywie porównawczej analizować wywiady ze „świadkami” historii: ocalałymi z Zagłady, obozów koncentracyjnych, łagrów oraz byłymi robotnikami przymusowymi. Porównania dotyczą rozmaitych kontekstów, w jakich powstały ich świadectwa, w jakich osadzone są narracje i w jakich dziś je odczytujemy. Owe konteksty to rozmaite pamięci komunikacyjne, grupowe czy narodowe, różne kultury pamięci i upamiętnienia (oraz zapomnienia), różne języki, w jakich została wysłowiona i zapisana pamięć świadków, różne momenty (historyczne, społeczne, biograficzne), różne metodologie ich zapisywania czy techniki ich formatowania, przetwarzania i udostępniania. A także „teorie” i „szkoły” ich interpretacji. Konteksty można mnożyć – razem składają się na społeczne ramy indywidualnych pamięci, a ściślej – indywidualnych praktyk pamiętania i zapominania. Interesuje mnie więc relacja między (historycznymi) doświadczeniami, a tymi aktualnymi praktykami.

W IFiS PAN koordynuje projekt „Badania ‘rozumiejące’ stylu życia: digitalizacja – archiwizacja – rewizyta metodologiczna” (realizowany w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki). Chodzi o archiwizację, udostępnienie i ponowną analizę danych zgromadzonych w ramach ważnych dla polskiej socjologii drugiej połowy ubiegłego wieku badań realizowanych przez Profesora Andrzeja Sicińskiego i jego zespół. Szerszym celem projektu jest stworzenie Archiwum Danych Jakościowych przy IFiS PAN i zainicjowanie dyskusji na temat archiwizacji i ponownej analizy danych jakościowych w naukach społecznych.
E-mail:pfilipkowski[at]ifispan.waw.pl, p.filipkowski[at]karta.org.pl

dr Sławomir Kapralski (IFiS PAN)

Dr Sławomir Kapralski, socjolog i antropolog społeczny, zajmuje się problematyką teorii społecznej i teorii kultury, pamięci i tożsamości, stosunkami etnicznymi i nacjonalizmem, a także antysemityzmem, Holokaustem oraz problemami społeczności romskich.

Pracę naukową rozpoczął w Uniwersytecie Jagiellońskim, a następnie przez kilkanaście lat związany był z Central European University w Pradze, Warszawie i Budapeszcie. Od 1989 r. uczestniczył w szeregu inicjatyw badawczych i edukacyjnych w dziedzinie stosunków polsko-żydowskich, m.in. współorganizując programy letnie New York University i Brandeis University. Obecnie jest zatrudniony w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN oraz wykłada w Centre for Social Studies, prowadzonym wspólnie przez Uniwersytet w Lancaster i Polską Akademię Nauk. W roku akademickim 2013/2014 przebywa w Wiedniu jako Senior Fellow w Vienna Wiesenthal Institute for Holocaust Studies.

Jest członkiem Gypsy Lore Society, Association for the Study of Ethnicity and Nationalism oraz European Association for Holocaust Studies. Jest też członkiem redakcji Studia Romologica, pierwszego w Polsce akademickiego pisma poświęconego Romom, a także ekspertem Komisji Europejskiej w zakresie ewaluacji programów badawczych.
Ważniejsze publikacje: Naród z popiołów. Pamięć zagłady a tożsamość Romów. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2012; Romowie w KL Auschwitz-Birkenau. Oświęcim: Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau, 2011, współautor (wersja polska i angielska); Pamięć, przestrzeń, tożsamość (red.). Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2010; The Jews in Poland (red.) Kraków: Judaica Foundation, 1999; Wartości i poznanie socjologiczne. Kraków: Nomos, 1995.

Aktualne projekty badawcze:
The Holocaust as a Frame of Memory and the Roma/Sinti Movement in Austria and Poland. Projekt indywidualny finansowany przez i realizowany w Vienna Wiesenthal Institute for Holocaust Studies.

Śladami pamięci: Strategie pamiętania o kulturze żydowskiej w polskiej Galicji. Projekt finansowany przez Narodowe Centrum Nauki i realizowany w Uniwersytecie Jagiellońskim.
Członek zespołu badawczego.

The Fate of European Roma and Sinti during the Holocaust. Projekt finansowany przez International Task Force i realizowany przez Kanzlei – Internationaler Verein für Wissenschaft und Kultur w Wiedniu. Ekspert – doradca projektu.

E-mail: s_kapralski[at]hotmail.com

dr Marta Karkowska (IFiS PAN)

Dr Marta Karkowska jest socjologiem i historykiem, adiunktem w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk (IFiS PAN). Jej zainteresowania koncentrują się wokół tematyki pamięci zbiorowej i lokalności, a ostatnio także kwestii związanych z archiwizacją danych jakościowych. W swoich badaniach zajmowała się przemianami pamięci kulturowej w Olsztynie, a także teoretyczną stroną badań nad pamięcią w jej społecznym wymiarze.

Obecnie bierze udział w realizacji projektu Archiwum Danych Jakościowych przy IFiS PAN, finansowanym w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki. Projekt ma na celu zebranie, digitalizację i archiwizację w formie cyfrowej zbiorów danych pochodzących z badań szeroko rozumianych nauk społecznych. Od 2012 jest współkoordynatorem projektu pilotażowego, który ma na celu cyfrową archiwizację spuścizny naukowej dawnego Zespołu Badań nad Stylami Życia przy IFiS PAN (badania z lat 70. i 80.). Projekt nosi nazwę Badania »rozumiejące« stylu życia: digitalizacja – archiwizacja – rewizyta metodologiczna. Pilotażowy projekt Archiwum Danych Jakościowych przy IFiS PAN i jest finansowany w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki.

W bieżącym roku będzie brać udział w projekcie Milieux de mémoire w Europie Środowo-Wschodniej – przykład Polski, finansowanym przez Narodowe Centrum Nauki.

Publikowała w czasopismach: Polish Sociological Review, Kultura i Społeczeństwo oraz Stan Rzeczy.

Email: m-karkowska[at]wp.pl

dr hab. Piotr Kwiatkowski (Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej)

Piotr Tadeusz Kwiatkowski, dr hab. socjologii, dyrektor TNS Pentor, profesor Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej (SWPS) w Warszawie. Interesuje się badaniami pamięci zbiorowej, badaniami opinii publicznej oraz metodologią badań społecznych. W latach 2002–2005 uczestniczył w projekcie badawczym Instytutu Studiów Politycznych PAN „Współczesne społeczeństwo polskie wobec przeszłości”, a w 2009 r. kierował realizacją badań „Druga wojna światowa w pamięci współczesnego społeczeństwa polskiego” dla Muzeum II Wojny Światowej. Autor książki Pamięć zbiorowa społeczeństwa polskiego w okresie transformacji. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2008. Współautor książki Między codziennością a wielką historią. II wojna światowa w pamięci zbiorowej społeczeństwa polskiego. Gdańsk-Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2010.

E-mail: PKwiatkowski[at]pentor.pl

dr Małgorzata Pakier (Muzeum Historii Żydów Polskich )

Dr Małgorzata Pakier kieruje działem naukowym w Muzeum Historii Żydów Polskich. Doktorat obroniła w 2010 roku w Europejskim Instytucie Uniwersyteckim we Florencji (EUI), na Wydziale Historii i Cywilizacji.

Jej praca doktorska ukazała się pod tytułem „The Construction of European Holocaust Memory: German and Polish Cinema after 1989” nakładem Peter Lang (2013). W 2010 była stypendystką Center for Advanced Holocaust Studies w United States Holocaust Memorial Museum. Razem z Bo Stråthem jest redaktorką tomu A European Memory? Contested Histories and Politics of Remembrance (Berghahn Books: Oxford-New York, 2010, 2012).

Inne niedawne publikacje: “Memory Studies in Eastern Europe. Key Issues and Future Perspectives”, Polish Sociological Review 3(183) 2013 (z Joanną Wawrzyniak); “Prehistoria pamięci. Holocaust we wczesnym amerykańskim TV-show” Zagłada Żydów. Studia i Materiały, 2011; “Pogranicza pamięci i postpamięci. O Zagładzie i kulturze masowej raz jeszcze” w: Peryferie i pogranicza, B. Jałowiecki, S. Kapralski (red.), Warszawa: Scholar, 2011; “Scripting the Jew. German and Polish Holocaust Melodrama”, w: Der Holocaust in der polnischen Erinnerungskultur, A. Wolff-Powęska, P. Forecki (red.), Frankfurt/M: Peter Lang, 2012. Pakier jest redaktorką serii wydawniczej Warsaw Studies in Jewish History and Memory wydawanej przez Peter Lang. Od 2011 roku wraz z Joanną Wawrzyniak koordynuje program Genealogies of Memory in Central and Eastern Europe.

Zainteresowania badawcze: pamięć kulturowa i społeczna, europeizacja pamięci, pamięć i reprezentacje Zagłady, muzealnictwo, film, badania nad pamięcią w Europie Wschodniej.
E-mail: mpakier@jewishmuseum.org.pl, malgorzata.pakier@gmail.com

Dr Anna Wylegała (IFiS PAN)

OLYMPUS DIGITAL CAMERASocjolożka, absolwentka Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych na Uniwersytecie Warszawskim oraz Szkoły Nauk Społecznych PAN. Adiunkt w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN oraz członek zespołu Archiwum Danych Jakościowych.

W latach 2007-2012 pracownik programu „Historia Mówiona” Fundacji Ośrodka KARTA, gdzie koordynowała i uczestniczyła w projektach dokumentacyjnych z zakresu historii mówionej. Stypendystka Toronto University (2009), Centrum Badań nad Zagładą Żydów (2010), Imre Kertesz Kolleg Jena (2013) oraz United States Holocaust Memorial Museum (2014).

Jej zainteresowania naukowe obejmują przede wszystkim relacje między pamięcią biograficzną a społeczną oraz tożsamości zbiorowe. Jest autorką książki „Przesiedlenia a pamięć. Studium (nie)pamięci społecznej na przykładzie ukraińskiej Galicji i polskich „ziem odzyskanych” (2014), wydanej w serii „Monografie FNP”. Publikowała również w „Kulturze i Społeczeństwie”, „Studiach Socjologicznych”, „Nationalities Papers”, „Hołokost i suczasnist’”, „Zagładzie Żydów”, „Przeglądzie Socjologii Jakościowej”, „BIOS. Zeitschrift für Biographieforschung, Oral History und Lebensverlaufsanalysen”

Obecnie pracuje nad problematyką reformy rolnej w Polsce i jej długofalowych konsekwencji społeczno-kulturowych, a także szerszym projektem dotyczącym powojennych zmian w strukturze społecznej małych miejscowości polskiej i ukraińskiej Galicji.

Doktoranci

mgr Łukasz Krzyżanowski (Zakład Historii Myśli Społecznej, promotor: prof. Marcin Kula)

Łukasz Krzyżanowski jest absolwentem Uniwersytetu Jagiellońskiego i University of Exeter.

Jako asystent-researcher pracował z Anne Applebaum.

W 2011 roku został wybrany Saul Kagan Claims Conference Academic Fellow in Advanced Shoah Studies na rok/h4 akademicki 2011-2012. Otrzymał wznowienie stypendium na rok 2012 – 2013.

Aktualne projekty badawcze: przygotowuje rozprawę doktorską w Instytucie Socjologii UW pod opieką profesora Marcina Kuli. Badania prowadzone przez Łukasza Krzyżanowskiego dotyczą materialnych i społecznych konsekwencji Zagłady w miastach średniej wielkości w Polsce.
E-mail: lukasz.krzyzanowski[at]is.uw.edu.pl

mgr Agnieszka Nowakowska (Zakład Socjologii Oświaty i Wychowania, promotor: dr hab. Marta Zahorska)

Agnieszka Nowakowska jest socjologiem i historykiem. Przygotowuje rozprawę doktorską w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Interesuje się badaniami pamięci w Europie Środkowej, mniejszościami narodowymi oraz nauczaniem historii w szkołach z perspektywy kształtowania tożsamości narodowej. Wnioski z prac magisterskich, poświęconych zagadnieniom życia codziennego szkół w Wilnie w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku, zostały opublikowane w książce Etniczna polityka komunistów. Dwa casusy (z Zofia Wóycicka, Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2010).

Aktualne projekty badawcze: od 2010 roku prowadzę badania do pracy doktorskiej zatytułowanej „Jagiełło kontra Witold, czyli nauczanie historii w Polsce i na Litwie”. Jest to studium porównawcze transmisji pamięci przeszłości w szkołach w Polsce i na Litwie. W szczególności interesuje mnie to, w jaki sposób instytucje edukacyjne przyczyniają się do kreowania polityki tożsamości narodowych i etnicznych oraz wizji przeszłości odpowiadającej teraźniejszym potrzebom państwa. Najważniejsze pytania, które chcę poruszyć w pracy są następujące: w jaki sposób konstruuje się narracje historyczne w szkołach? W jaki sposób lekcje historii kształtują pamięć społeczną uczniów oraz ich tożsamość? Do jakiego stopnia indywidualna tożsamość nauczycieli wywiera wpływ na konstruowane przez nich narracje? Analizuję narracje historyczne zawarte w podręcznikach szkolnych i pomocach dydaktycznych (teksty źródłowe, mapy, wystrój klas), a także narracje nauczycieli historii. Prowadzę wywiady z uczniami i nauczycielami na temat ich wizji i interpretacji przeszłości. Projekt sponsorowany jest przez grant badawczy Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w Polsce.
E-mail: nowakowska.agni[at]gmail.com

mgr Monika Żychlińska (Zakład Zakład Antropologii Społecznej, promotor: dr hab. Michał Kowalski)

Monika Żychlińska jest absolwentką socjologii i amerykanistyki na Uniwersytecie Warszawskim.

Jej praca magisterska z socjologii dotyczyła procesu instytucjonalizacji pamięci powstania warszawskiego dokonującego się za sprawą muzeum poświęconemu temu wydarzeniu, które zostało otwarte w 2004 roku. W pracy zatytułowanej The Vietnam Veterans Memorial as a Living Organism Epitomizing the Changing Times of American Society, analizowała kulturową recepcję wojny w Wietnamie poprzez pryzmat kontrowersji związanych z jej upamiętnieniem.

Przetłumaczyła na język polski książkę pod redakcją J. Lofland, Analyzing Social Settings: A Guide to Qualitative Observation and Analysis (Analiza Układów Społecznych: Przewodnik Metodologiczny po Badaniach Społecznych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2009, razem z A. Kordasiewicz i S. Urbańską). Ważniejsze publikacje: „Muzeum Powstania Warszawskiego jako wehikuł polskiej pamięci zbiorowej”, Kultura i Społeczeństwo 3 (2009) oraz “The Black Gash of Shame’: The Struggle between the Representations of Masculinity and Femininity in the Process of the Vietnam War Commemoration”, The Americanist: Warsaw Journal for the Study of the United States, 26 (2011). Interesuje się socjologią i antropologią wojny i przemocy, polityką pamięci i komemoracji, gender studies oraz amerykańską kulturą i społeczeństwem.

Aktualne projekty badawcze: przygotowuję rozprawę doktorską, której przedmiotem jest proces kształtowania publicznego wizerunku weteranek wojny w Wietnamie przez kobiece organizacje kombatanckie. Powstanie żeńskich sekcji organizacji weterańskich było odpowiedzią na społecznie rozpowszechnione przekonanie, że w wojnie w Wietnamie brali udział prawie wyłącznie mężczyźni. Choć większość weteranek nie walczyła z bronią w ręku, a wśród blisko 59 000 ofiar wojennego konfliktu znalazło się zaledwie 8 kobiet, w pewnym momencie historycznym zaczęły one stanowczo wysuwać swoje roszczenia do ważności. Kobiece organizacje kombatanckie artykułują przekonanie, że choć kobiece doświadczenie wojny różniło się od męskiego doświadczenia wojny, było nie mniej ważne i równie traumatyczne.

Interesuje mnie jakie nowe pojęcia i wartości wprowadziły organizacje kobiece do świata weteranów? Do jakich idei odwołują się w prowadzonej przez siebie polityce tożsamości? Czy korzystają z innego słownika emocji niż męskie organizacje kombatanckie? W analizie wykorzystuję dane zastane organizacji weteranek: dokumenty programowe i statutowe, materiały dla prasy, strony internetowe organizacji. Materiał zostanie poszerzony o wywiady z liderkami organizacji oraz obserwację uczestnicząca ich spotkań. Ramę teoretyczną, służącą do analizy interesującego mnie zjawiska, wyznaczają teorie tożsamości, naznaczenia społecznego i traumy kulturowej.
E-mail: monika.zychlinska[at]gmail.com

Visiting scholars

Simon Lewis, październik 2014-czerwiec 2015

simon.lewisSimon Lewis completed his PhD in Slavonic Studies at the University of Cambridge in 2014. His dissertation studied the aesthetics and poltics of memory in Belarus between the nineteenth century and the present day by analysing discourses of spatial sovereignty in the Belarusian, Polish and Russian languages.

He is a co-author of the book Remembering Katyn (2012) and has published several articles that examine literature and cinema in Belarus, postcolonial theory, trauma theory and their relationship to memory in Eastern Europe. His article ‘“Official Nationality” and the Dissidence of Memory in Belarus: A Comparative Analysis of Two Films’ (Studies in Russian and Soviet Cinema 5:3, 2011), was awarded the Zora Kipel Article Prize in Belarusian Studies, 2012.

His current research is a cultural history of the eastern borderlands of the former Polish-Lithuanian Commonwealth, often referred to in Polish as Kresy Wschodnie (‘Eastern Provinces’). The project aims to examine the discursive mapping of this area in four different languages in historical perspective: Polish, Belarusian, Russian and Ukrainian. It offers a genealogy of ideas about spatial sovereignty in this highly heterogeneous and disputed area, spanning from the nineteenth century to the present day.

dr Vaiva Narušienė

Dr Vaiva Narušienė ukończyła studia filologii litewskiej na Uniwersytecie Witolda Wielkiego (Kowno), w roku 2006 doktoryzowała się na Uniwersytecie Jagiellońskim w zakresie literaturoznawstwa. Jest pracownikiem naukowym w Centrum Slawistyki im. Czesława Miłosza na Uniwersytecie Witolda Wielkiego (Kowno), obecnie odbywa także staż podoktorski w Instytucie Historii Litwy (Wilno).

Zainteresowania skupiają się wokół pamięci historycznej w literaturze polskiej i litewskiej XIX i pierwszej połowy XX wieku, wokół kwestii tożsamości stanowej i narodowej w literaturze tegoż okresu, a także wokół stosunków literatury i kultury litewskiej a polskiej.

Autorka książki Józef Albin Herbaczewski – pisarz polsko-litewski, Kraków 2007.

Staż badawczy w pracowni: październik 2012—luty 2013.

mgr Katarzyna Korycka

Katarzyna Korycka is researching toward her doctoral thesis in political science at the University of Toronto. She works on politics of memory and law. Her dissertation compares how property restitution and political repression compensation laws legitimate and delegitimate certain ways of remembering and therefore belonging.

Katarzyna reached ABD status in 2012. She specializes in comparative politics, politics of development, and political theory (in that order). She has an MA in Comparative Politics from McGill University, Montreal, Canada (2006).

She is a visiting scholar at the Międzyzakładowa Pracownia Pamięci Społecznej na Uniwersytecie Warszawskim from June 2012 until June 2013.

She lectured at the Trudeau Centre for Peace and Conflict Studies at Munk Shool of Global Affairs (University of Toronto). She regularly guest lectures at the Politics of European Enlargement (University of Toronto) on the topics of EU citizenship and immigration policy and multiculturalism. She thought Politics of Development (University of Toronto), Global Networks (University of Toronto), International Organization (McGill) and Canadian Policy (McGill).
Her book chapter (coauthored with Abouzar Nasirzadeh, UofT) “Homophobia as a tool of Statecraft: Iran and its Queers” is scheduled to be released by University of Illinois Press in 2012 in Homophobia Goes Global: States, Movements, and the Diffusion of Oppression.
Her paper (coauthored with Abouzar Nasirzadeh, UofT) “Desire Recast: Production of Iranian Gay Identity” was awarded Best Section Paper at the 2011 American Political Science Association conference and submitted for publication (Journal of Gender Studies).
Her paper “Racisms As Discourse” was submitted for publication (Ethnic and Racial Studies).
Kontakt: kate.korycki[at]utotonto.ca
Telefon w Polsce: 519-859-455

DR RAFAŁ MRÓWCZYŃSKI

Rafael Mrowczynski was a visiting scholar at the Social Memory Laboratory in 2013. As an affiliated post-doctoral researcher at the Institute for Cultural Studies of the University of Leipzig, Germany and a long-term lecturer of the German Academic Exchange Service at the Faculty of Sociology of the National Research University Higher School of Economics (HSE) in Moscow, Russia, he conducted empirical research on autobiographical narratives of practicing lawyers in Poland. His main focus is on the interconnection between life histories and the formation of professional habitus in two generations of legal practitioners: (a) those who started their professional careers during the state-socialist period and (b) those who entered the “juridical field” during the time of post-socialist transition. In his research project which aims at a second-dissertation degree in Germany (“Habilitation”) he compares habitus formations of German, Polish and Russian lawyers.

Rafael earned his Ph.D. (Dr. phil.) in sociology in 2007 at the Leibniz University in Hannover. In his thesis which was published as a book in German, he reconstructed the emergence and the transition of the Russian “middle class” from the late-Soviet period until the early 2000s. (Im Netz der Hierarchien. Russlands sozialistische und postsozialistische Mittelschichten, Wiesbaden: VS – Verlag für Sozialwissenschaften 2010). He currently teaches courses on social structure and social inequality, on methods of qualitative social research and on German social theory at the HSE in Moscow. Before his relocation to Moscow, he worked as a research associate at the Institute for Sociology and Social Psychology of the Leibniz University in Hannover and at the Research Center for Eastern-European Studies at the University of Bremen, Germany. He holds a M.A. equivalent in political science (Diplom-Politologe) from the Goethe University in Frankfurt on Main, Germany.
Email: rafael.mrowczynski@uni-leipzig.de

MGR ELA ROSSMILLER

RossmilerEla Rossmiller is a visiting scholar in 2014-2015 at the Social Memory Laboratory. A doctoral candidate in international relations at American University in Washington, DC, she is conducting dissertation research on the politics of memory and historical justice. Specifically, she examines how institutions, politics, and state-sponsored commemorations shape discourses concerning the past and its actors, how these discourses frame historical justice, and how justice measures perpetuate historical narratives and collective memories.

Ela advanced to candidacy in 2013. She passed comprehensive examinations in the fields of comparative and regional studies as well as international peace and conflict resolution. Prior to joining American University, Ela worked for over a decade in the field of international education. She has an M.Ed. in international education from Harvard University and she completed graduate coursework in intercultural communication at the University of Maryland. She has a sustained interest in understanding social conflict using discourse analysis in order to promote dialogue.

Ela taught courses on world politics (American University), communication (University of Maryland), and intercultural communication (Robert Morris University). Her articles have appeared in the Review of European and Russian Affairs, Edukacja i Dialog, Review of Global Studies Literature, Journal of Studies in International Education, and The Sarmatian Review. She is a member of the American Political Science Association, the Association for Slavic, East European & Eurasian Studies, the Council of European Studies, the International Studies Association, and the Polish Studies Association.
Email: er1618a@student.american.edu
jest socjologiem i historykiem. Przygotowuje rozprawę doktorską w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Interesuje się badaniami pamięci w Europie Środkowej, mniejszościami narodowymi oraz nauczaniem historii w szkołach z perspektywy kształtowania tożsamości narodowej. Wnioski z prac magisterskich, poświęconych zagadnieniom życia codziennego szkół w Wilnie w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku, zostały opublikowane w książce nowakowska.agni[at]gmail.com