Międzyzakładowa Pracownia Pamięci Społecznej

O nas

Międzyzakładowa Pracownia Pamięci Społecznej została powołana w 2010 roku. Celem pracowni jest koordynacja prac badawczych i dydaktyki dotyczących pamięci społecznej w ramach IS UW. Pracownia nawiązuje do tradycji badań nad świadomością historyczną/pamięcią zbiorową prowadzonych w Instytucie od lat 60. XX wieku, rozpoczętych założycielskim artykułem Niny Assorodobraj-Kuli (Żywa historia, “Studia Socjologiczne”, 1963), kontynuowanych przez Barbarę Szacką, jej współpracowników oraz uczniów.

Zespół pracowni interesuje się współczesnymi teoriami pamięci społecznej oraz optymalizacją metod i technik badawczych służących analizie indywidualnych i zbiorowych wyobrażeń na temat przeszłości. Organizujemy seminaria z udziałem gości polskich i zagranicznych, na których prezentowane są najnowsze wyniki badań nad pamięcią.

W 2011 roku najważniejszym projektem Pracowni jest współorganizacja międzynarodowej konferencji Genealogies of Memory in Central and Eastern Europe: Theories and Methods.

Kontakt

Międzyzakładowa Pracownia Pamięci Społecznej
Instytut Socjologii UW
ul. Karowa 18, 00-324 Warszawa
p. 306
tel. 22 55 20 714
e-mail: wawrzyniakj@is.uw.edu.pl

Zespół

Kierownik

dr Joanna Wawrzyniak (Zakład Socjologii Pracy i Organizacji)

Dr Joanna Wawrzyniak jest socjolożką i historyczką, pracuje w Instytucie Socjologii UW. Jej dotychczasowe badania dotyczyły polityki i aktorów pamięci w powojennej Polsce, miejskich muzeów historycznych oraz historii mówionej opozycji demokratycznej i prywatyzacji. Interesuje się także związkami pomiędzy historią a pamięcią oraz historią polskiego pamięcioznawstwa.

Wraz z Małgorzatą Pakier (SWPS) prowadzi program Genealogies of Memory in Central and Eastern Europe http://genealogies.enrs.eu/ w Europejskiej Sieci Pamięć i Solidarność.

Opublikowała ostatnio książki: Buntownicy. Polskie lata 70. i 80. Warszawa: Świat Książki, 2011 (współautorka z Anką Grupińską) oraz ZBoWiD i pamięć drugiej wojny światowej: 1949-1969. Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2009, a także artykuły: „Polskie badania pamięcioznawcze: tradycje, koncepcje, (nie)ciągłości” (z Kornelią Kończal), Kultura i Społeczeństwo 4 (2011); “History and Memory: The Social Frames of Contemporary Polish Historiography”, Acta Poloniae Historica 103 (2011); „Narracje zniszczenia. Trauma wojenna w muzeach miejskich Petersburga, Warszawy i Drezna” (z Zuzanną Bogumił), Kultura i Społeczeństwo 4 (2010). Jest także autorką kilkunastu artykułów w tomach zbiorowych opublikowanych w Polsce i w Niemczech.

W 2009 roku została wyróżniona stypendium naukowym Tygodnika Polityka dla młodych naukowców.
E-mail: wawrzyniakj[at]is.uw.edu.pl

Honorowy patronat

Prof. Barbara Szacka

Prof. dr hab. Barbara Szacka, socjolog. Emerytowany profesor zwyczajny Uniwersytetu Warszawskiego oraz Wyższej Szkoły Psychologii Społecznej w Warszawie. Od początku kariery akademickiej związana z profesor Niną Assorodobraj-Kulą, która do polskiej socjologii wprowadziła problematykę pamięci zbiorowej. Brała czynny udział w zainicjowanych przez nią badaniach ilościowych tej problematyki. Opracowała wyniki badań wśród ludności wiejskiej „Przeszłość w świadomości ludności wiejskiej. Raport z badań” OBOP i SP, 69 (1967) oraz osób z wyższym wykształceniem. Ze względu ograniczeń cenzuralnych opracowanie to ukazało się drukiem z dziesięcioletnim opóźnieniem (Przeszłość w świadomości inteligencji polskiej, 1983).

W 1977 roku przeprowadziła badania wśród studentów uczelni warszawskich („Stosunek do tradycji narodowej jako odzwierciedlenie systemu wartości studentów uczelni warszawskich”, Studia Socjologiczne 2/81 (1981), a w 1988 ponownie wśród osób z wyższym wykształceniem (Czas przeszły i pamięć społeczna, 1990. Współautorka Anna Sawisz). W latach 2002–2005 uczestniczyła w projekcie badawczym Instytutu Studiów Politycznych PAN „Współczesne społeczeństwo polskie wobec przeszłości”, a w 2009 w projekcie „Druga wojna światowa w pamięci współczesnego społeczeństwa polskiego” dla Muzeum II Wojny Światowe. Jest autorką książki Czas przeszły, pamięć, mit (2006), której tłumaczenie opublikowano na Ukrainie (2011) oraz współautorką książki Między codziennością a wielką historią. II wojna światowa w pamięci zbiorowej społeczeństwa polskiego (2010).

Redaktorka pracy zbiorowej Polska dziecięca (1987) ponownie wydanej w serii Socjologia niezapomniana (2005), w której zamieściła dwa teksty oparte na analizie podręczników szkolnych: „Społeczny wymiar obrazu Polski w podręcznikach szkolnych dla klas I-V szkoły podstawowej” oraz „Przestrzeń i czas – dwa wymiary obrazu Polski”. Autorka podręcznika Wprowadzenie do socjologii (2003, 2008), a także książek poświęconych Stanisławowi Staszicowi: Portret mieszczanina (1962), Teoria i utopia Stanisława Staszica (1965), Stanisław Staszic (1966). Wraz z Jakubem Szackim wydała antologię tekstów socjobiologicznych Człowiek, zwierzę społeczne (1991).

Współpracownicy

dr Małgorzata Grajper-Głowacka (Zakład Antropologii Społecznej)

Dr Małgorzata Głowacka-Grajper jest socjologiem i antropologiem społecznym, pracującym w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Zajmuje się przede wszystkim badaniami mniejszościowych grup etnicznych ze szczególnym uwzględnieniem ich działań zmierzających do zachowania własnej kultury, współczesnymi przemianami tożsamości narodowej i etnicznej, a także kwestiami pamięci społecznej i tradycji.

Brała udział w dwóch projektach badawczych dotyczących „polityki odradzania kultur” na Syberii w latach 2000 i 2006. W ramach grantów badawczych MNiSW prowadziła badania dotyczące działań elit romskich na rzecz kulturowego przetrwania własnej grupy „Romowie o sobie i dla siebie” (2000-2003) oraz tożsamości młodych Polaków z krajów byłego ZSRR „Młoda polska inteligencja z Białorusi, Litwy i Ukrainy” (2001-2004).

Opublikowała dwie książki oraz kilkanaście artykułów dotyczących problematyki szkolnictwa mniejszości etnicznych w Polsce, Polaków z krajów byłego ZSRR emigrujących do Polski oraz prace na temat problemów tożsamościowych i kwestii kulturowego przetrwania mniejszości etnicznych, które oparte były na badaniach terenowych prowadzonych w Polsce, na Litwie, Słowacji i w syberyjskiej części Rosji.

Aktualnie prowadzone badania: od dwóch lat prowadzi badania w ramach grantu badawczego MNiSW „Buriaci Zachodni – pomiędzy ‘polityka odradzania kultur’ a asymilacją”. W ramach badań własnych Instytutu Socjologii UW zajmuje się kwestiami pamięci społecznej o dawnych Kresach II Rzeczpospolitej kształtującej się w różnych warunkach społeczno-kulturowych w Polsce i na Litwie.
E-mail: glowackam[at]is.uw.edu.pl

dr Michał Łuczewski (Zakład Metodologii Badań Socjologicznych)

Dr Michał Łuczewski jest socjologiem i psychologiem, adiunktem w zakładzie metodologii badań społecznych w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Specjalizuje się w problematyce socjologii historycznej, socjologii narodu i nacjonalizmu, socjoteologii, pamięci społecznej, relacjach polsko-niemieckich oraz metodologii badań społecznych.

Jest redaktorem naczelnym socjologicznego czasopisma Stan Rzeczy.
Ostatnio opublikował Erinnerungskultur des 20ten Jahrhunderts in Polen und Deutschland, Frankfurt/M: Peter Lang Verlag, 2011 oraz Wartość krajobrazu, Warszawa: PWN 2011.

Jego monografia poświęcona wsi Żmiąca zostanie opublikowana przez Fundację na Rzecz Nauki Polskiej w 2012 roku.
E-mail: luczewski[at]gmail.com, luczewskim[at]is.uw.edu.pl

dr Lech M. Nijakowski (Zakład Socjologii Ogólnej)

dr Karolina Wigura (Zakład Historii Myśli Społecznej)

Dr Karolina Wigura jest historyczką idei, pracuje jako adiunkt w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego. Studiowała także nauki polityczne, socjologię i filozofię na Uniwersytecie Warszawskim oraz Uniwersytecie Ludwiga Maksymiliana w Monachium.

Jej badania do tej pory obejmowały zagadnienia związane z etyką, pamięcią i tożsamością w teorii społecznej i politycznej.

Od 2003 do 2009 roku prowadziła badania pod wspólnym tytułem Deklaracje przebaczenia i skruchy w polityce. Przykłady Polski, Niemiec i Ukrainy 1945-2006. Teorie i praktyka. W 2011 roku opublikowała książkę Wina narodów. Przebaczenie jako strategia prowadzenia polityki, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar oraz e-book Forgiveness: Promise, Possibility and Failure (Przebaczenie. Obietnica, możliwość i porażka, redakcja naukowa wspólnie z Geoffreyem Karabinem,).

Współorganizuje coroczne konferencje międzynarodowe “Forgiveness: Probing the Boundaries” w ramach projektu Inter-Disciplinary.Net, międzynarodowej sieci naukowców działającej pro bono. Laureatka nagrody Grand Press 2008 za wywiad „Europę ogarnia śmiertelny bezwład” z Jürgenem Habermasem.

Członkini redakcji tygodnika internetowego KulturaLiberalna.pl.

Aktualnie prowadzone badania: w 2010 roku rozpoczęłam projekt typu post-doc „Deklaracje przebaczenia i skruchy w polityce a świadomość społeczna”. Projekt zakłada przeprowadzenie badań nad negatywnymi stereotypami, zakorzenionymi w języku potocznym w Niemczech i Polsce, dotyczącymi odpowiednio Polaków i Niemców. W szczególności, projekt ma na celu zdefiniowanie głębokich przyczyn funkcjonowania tych stereotypów pomimo wieloletniej polityki pojednania między dwoma krajami oraz analizę ukrytej zawartości stereotypowej w żartach i komentarzach na forach internetowych.
E-mail: karolina.wigura[at]is.uw.edu.pl

dr Robert Wyszyński (Zakład Socjologii Kultury)

Dr Robert Wyszyński jest socjologiem i antropologiem społecznym, pracuje w Instytucie Socjologii UW.

Już w 1989, jako student, samodzielnie badał zesłańców polskich w Kazachstanie. Od 1992 swoje pole badawcze rozszerzył na Syberię – Buriację (1993-94), Jakucję (1997-98) oraz Białoruś (1992-93-96).

Jego zainteresowania skupione są na odrodzeniu narodowym w byłym ZSRR, a w szczególności obejmują sferę symboliczną (religia, kanon kultury, kultura narodowa). Na kanwie tych badań powstała ksiązka Narodziny czy śmierć narodu? Narodowotwórcze działania elit buriackich i białoruskich po upadku ZSRR. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar: 2010.

Obecnie prowadzi badania nad strategiami tożsamości wśród polskich repatriantów z Kazachstanu, których przyjęła Rosja (w ramach programu „соотечественник”) w Obwodzie Kaliningradzkim (2008-2009), Polaków osiadłych w ramach niemieckiej akcji repatriacyjnej w Niemczech („Spätaussiedler” 2010) oraz repatriantów zamieszkałych w Polsce (2009-2010). Za podstawę porównawczą posłużyły badania w Północnym Kazachstanie wśród tzw. ludności słowiańskiej (głównie zesłani Polacy), skąd pochodzą wszyscy badani repatrianci (2010). Równocześnie zaangażowany jest w badania tożsamości diaspory rosyjskiej w Polsce i Czechach (Praga, Karlove Vary), co związane jest z odmiennymi heterostereotypami Rosjan w tych dwu krajach.
E-mail: rwyszynski[at]is.uw.edu.pl

Współpracownicy spoza IS UW

dr Zuzanna Bogumił (Akademia Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej)

Dr Zuzanna Bogumił jest socjologiem i antropologiem kulturowym pracującym w Akademii Pedagogiki Specjalnej im. Marii Grzegorzewskiej w Warszawie. W swoich dotychczasowych badaniach zajmowała się konfliktami religijnymi na Ukrainie, problematyką pamięci (głównie w Rosji), jak również znaczeniem wystaw historycznych w Europie Środkowo-Wschodniej.

W latach 2006–2008 była koordynatorem projektu: „Analiza miejsc pamięci mieszczących się w byłych łagrach sowieckich”, finansowanego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. W latach 2007–2008 była również koordynatorem międzynarodowego projektu „The Image of the Second World War in St Petersburg, Warsaw and Dresden”, sponsorowanego przez niemiecką Fundację Pamięć, Odpowiedzialność, Przyszłość oraz Fundację Roberta Boscha. W 2011 roku otrzymała nowy grant na badania w Rosji zatytułowane „Nowomuczeniczestwo – prawosławna interpretacja Represji sowieckich”.

Publikowała w Katedra Gender Studies, Kulturze i Społeczeństwie i Neprikasnawiennyj Zapas.

Aktualne projekty badawcze: projekt „Nowomuczeniczestwo – prawosławna interpretacja represji sowieckich” zakłada opisanie genealogii prawosławnego dyskursu nowego męczeństwa i charakterystykę jego znaczących elementów; w szczególności zdefiniowanie mechanizmów, które wpływają na zmianę postrzegania przeszłości – np. przekształcenie takich „wrogów ludu” jak patriarcha Tichon, car Mikołaj II czy gen. Anton Denikin we współczesnych nowych męczenników i bohaterów. Projekt zakłada analizę kulturowych i społecznych znaczeń nadawanych współcześnie tworzonym „miejscom pamięci” nowego męczeństwa takim jak daty świąt, znaczące żywoty nowych świętych, ale przede wszystkim miejsca kultu nowych męczenników. Czyniąc z nowego męczeństwa istotny komponent swojej współczesnej tożsamości, cerkiew prawosławna dąży bowiem do monopolu na nadawanie znaczenia miejscom pochówku (jak w Butowie czy Jekaterynburgu). Takie działanie rodzi niebezpieczeństwo zawłaszczania wspólnych dla różnych grup przestrzeni pamięci i przekształcania ich w miejsca rosyjsko-prawosławnego kultu (Wyspy Sołowieckie, Katyń). Jednocześnie nowe męczeństwo w Rosji jest zjawiskiem o dużym zasięgu i sile oddziaływania, niespotykanym w innych krajach. Dlatego analiza nowego męczeństwa pozwala spojrzeć na problem ureligijnienia XX-wiecznego doświadczenia komunizmu w wyrazistszym świetle. Projekt stanowi zatem uzupełnienie istniejących badań nad rolą historii i funkcją pamięcią w krajach postsocjalistycznych i porusza ważny problem relacji władzy i religii.
E-mail: mitregaz[at]wp.pl

dr Piotr Filipkowski (IFiS PAN, Ośrodek KARTA)

Dr Piotr Filipkowski, adiunkt w Instytucie Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk IFiS PAN, członek Zespołu Socjologii i Antropologii Kultury oraz Zespołu Studiów nad Metodami i Technikami Badań Socjologicznych.

Doktoryzował się w Szkole Nauk Społecznych przy IFiS PAN pracą na temat indywidualnych pamięci doświadczenia kacetu, opublikowaną jako Historia mówiona i wojna. Doświadczenie obozu koncentracyjnego w perspektywie narracji biograficznych (Seria „Monografie” Fundacji na rzecz Nauki Polskiej), za którą otrzymał nagrodę im. Stanisława Ossowskiego w 2011 roku.

W latach 2002-2011 pracował w Ośrodku KARTA, gdzie koordynował program Historia Mówiona oraz uczestniczył w wielu krajowych i międzynarodowych projektach dokumentacyjno-badawczych oral history.

Jest współtwórcą i stałym współpracownikiem Archiwum Historii Mówionej – największego polskiego zbioru relacji biograficznych, prowadzonego przez KARTĘ i Dom Spotkań z Historią. Przewodniczący Polskiego Towarzystwa Historii Mówionej.

Aktualne projekty badawcze: w ramach Programu Mistrz kierowanego przez prof. Ewę Domańską (UAM, Stanford University) zajmuję się epistemologicznymi i etycznymi problemami związanymi z zapisywaniem (nagrywaniem), archiwizowaniem, wykorzystywaniem i analizowaniem relacji „świadków historii” (albo wywiadów biograficzno-narracyjnych). Wykorzystując kategorię „świadectwa” szukam specyfiki tych źródeł czy danych, rozważam problem reprezentacji, relacje między doświadczeniem a pamięcią i ich językowymi i pozajęzykowymi reprezentacjami. Mój aktualny projekt badawczy „Świadectwa (historii mówionej) w kontekście miejsca, czasu, sytuacji powstania” jest próbą konkretyzacji i intensyfikacji tych pytań. Chcę w perspektywie porównawczej analizować wywiady ze „świadkami” historii: ocalałymi z Zagłady, obozów koncentracyjnych, łagrów oraz byłymi robotnikami przymusowymi. Porównania dotyczą rozmaitych kontekstów, w jakich powstały ich świadectwa, w jakich osadzone są narracje i w jakich dziś je odczytujemy. Owe konteksty to rozmaite pamięci komunikacyjne, grupowe czy narodowe, różne kultury pamięci i upamiętnienia (oraz zapomnienia), różne języki, w jakich została wysłowiona i zapisana pamięć świadków, różne momenty (historyczne, społeczne, biograficzne), różne metodologie ich zapisywania czy techniki ich formatowania, przetwarzania i udostępniania. A także „teorie” i „szkoły” ich interpretacji. Konteksty można mnożyć – razem składają się na społeczne ramy indywidualnych pamięci, a ściślej – indywidualnych praktyk pamiętania i zapominania. Interesuje mnie więc relacja między (historycznymi) doświadczeniami, a tymi aktualnymi praktykami.

W IFiS PAN koordynuję projekt „Badania ‘rozumiejące’ stylu życia: digitalizacja – archiwizacja – rewizyta metodologiczna” (realizowany w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki). Chodzi o archiwizację, udostępnienie i ponowną analizę danych zgromadzonych w ramach ważnych dla polskiej socjologii drugiej połowy ubiegłego wieku badań realizowanych przez Profesora Andrzeja Sicińskiego i jego zespół. Szerszym celem projektu jest stworzenie Archiwum Danych Jakościowych przy IFiS PAN i zainicjowanie dyskusji na temat archiwizacji i ponownej analizy danych jakościowych w naukach społecznych.
E-mail:pfilipkowski[at]ifispan.waw.pl, p.filipkowski[at]karta.org.pl

dr Sławomir Kapralski (Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej)

Dr Sławomir Kapralski, socjolog i antropolog społeczny, zajmuje się problematyką teorii społecznej i teorii kultury, pamięci i tożsamości, stosunkami etnicznymi i nacjonalizmem, a także antysemityzmem, Holokaustem oraz problemami społeczności romskich.

Pracę naukową rozpoczął w Uniwersytecie Jagiellońskim, a następnie przez kilkanaście lat związany był z Central European University w Pradze, Warszawie i Budapeszcie. Od 1989 r. uczestniczył w szeregu inicjatyw badawczych i edukacyjnych w dziedzinie stosunków polsko-żydowskich, m.in. współorganizując programy letnie New York University i Brandeis University. Obecnie jest wykładowcą w Szkole Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie i w Centre for Social Studies, prowadzonym wspólnie przez Uniwersytet w Lancaster i Polską Akademię Nauk.

Jest członkiem Gypsy Lore Society, Association for the Study of Ethnicity and Nationalism oraz European Association for Holocaust Studies. Jest też członkiem redakcji Studia Romologica, pierwszego w Polsce akademickiego pisma poświęconego Romom, a także ekspertem Komisji Europejskiej w zakresie ewaluacji programów badawczych.

Ważniejsze publikacje: Naród z popiołów? Pamięć zagłady a tożsamość Romów (w druku), Romowie w KL Auschwitz-Birkenau (2011, współautor); Pamięć, przestrzeń, tożsamość (red.). Warszawa: Scholar, 2010; The Jews in Poland (red.) Kraków: Judaica Foundation, 1999; Wartości i poznanie socjologiczne. Kraków: Nomos, 1995.

Aktualne projekty badawcze: „Przemiany współczesnych tożsamości romskich”; „Przestrzenne i czasowe wymiary tożsamości”; „Pamięć Holokaustu w polskiej przestrzeni publicznej”.
E-mail: s_kapralski[at]hotmail.com

dr Marta Karkowska (IFiS PAN)

Dr Marta Karkowska jest socjologiem i historykiem, obecnie związanym z Instytutem Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk (IFiS PAN). Jej zainteresowania badawcze koncentrują się wokół tematyki pamięci zbiorowej i lokalności. W swoich badaniach zajmowała się przemianami pamięci kulturowej w Olsztynie i analizą powstania warszawskiego w perspektywie socjologicznej. Współpracuje także z Instytutem Badań Edukacyjnych.

W latach 2002 – 2005 uczestniczyła w projekcie badawczym „Granice w wyobrażeniach i działaniach społeczności lokalnych wschodniego pogranicza Polski w przededniu integracji z Unią Europejską”, realizowanym w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN. Publikowała w Kulturze i Społeczeństwie oraz Polish Sociological Review.

Aktualne projekty badawcze: W 2012 jest współkoordynatorem projektu pilotażowego, który ma na celu cyfrową archiwizację spuścizny naukowej dawnego Zespołu Badań nad Stylami Życia przy IFiS PAN (badania z lat 70. i 80.). Projekt nosi nazwę Badania »rozumiejące« stylu życia: digitalizacja – archiwizacja – rewizyta metodologiczna. Pilotażowy projekt Archiwum Danych Jakościowych przy IFiS PAN. Uczestniczy także w projekcie Muzeum Powstania Warszawskiego Synteza Powstania Warszawskiego.
Email: m-karkowska[at]wp.pl

dr hab. Piotr Kwiatkowski (Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej)

Piotr Tadeusz Kwiatkowski, dr hab. socjologii, dyrektor TNS Pentor, profesor Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej (SWPS) w Warszawie. Interesuje się badaniami pamięci zbiorowej, badaniami opinii publicznej oraz metodologią badań społecznych. W latach 2002–2005 uczestniczył w projekcie badawczym Instytutu Studiów Politycznych PAN „Współczesne społeczeństwo polskie wobec przeszłości”, a w 2009 r. kierował realizacją badań „Druga wojna światowa w pamięci współczesnego społeczeństwa polskiego” dla Muzeum II Wojny Światowej. Autor książki Pamięć zbiorowa społeczeństwa polskiego w okresie transformacji. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2008. Współautor książki Między codziennością a wielką historią. II wojna światowa w pamięci zbiorowej społeczeństwa polskiego. Gdańsk-Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2010.
E-mail: PKwiatkowski[at]pentor.pl

dr Małgorzata Pakier (Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej)

Dr Małgorzata Pakier jest adiunktem w Instytucie Socjologii, Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej w Warszawie. Jest także kierownikiem projektu Narracja Muzealna w Muzeum Historii Żydów Polskich.

Otrzymała tytuł doktora w European University Institute we Florencji, Department of History and Civilization, za rozprawę German and Polish Holocaust Cinema after 1989 and the Construction of European Memory. W 2010 r. była stypendystką Center for Advanced Holocaust Studies, US Holocaust Memorial Museum w Waszyngtonie. Współredaktorka tomu A European Memory? Contested Histories and Politics of Remembrance (z Bo Stråth, Oxford-New York: Berghahn Books, 2010). Współredaktorka serii wydawniczej Peter Lang Warsaw Studies in Jewish History and Memory.

Zajmuje się problematyką pamięci i mediów pamięci, historii i pamięci z perspektywy europejskiej, reprezentacji Zagłady, filmem.

Najnowsze publikacje: „Prehistoria pamięci. Holocaust we wczesnym amerykańskim TV-show”, Zagłada Żydów. Studia i Materiały 7 (2011); „Pogranicza pamięci i postpamięci. O Zagładzie i kulturze masowej raz jeszcze”, w: Peryferie i pogranicza, B. Jałowiecki, S. Kapralski (red.), Warszawa: Scholar, 2011; “Scripting the Jew. German and Polish Holocaust Melodrama”, w: Der Holocaust in der polnischen Erinnerungskultur, A. Wolff-Powęska, P. Forecki (red.), Frankfurt/M: Peter Lang, 2012.
E-mail: malgorzata.pakier[at]gmail.com

Doktoranci

mgr Łukasz Krzyżanowski (Zakład Historii Myśli Społecznej, promotor: prof. Marcin Kula)

Łukasz Krzyżanowski jest absolwentem Uniwersytetu Jagiellońskiego i University of Exeter.

Jako asystent-researcher pracował z Anne Applebaum.

W 2011 roku został wybrany Saul Kagan Claims Conference Academic Fellow in Advanced Shoah Studies na rok akademicki 2011-2012. Otrzymał wznowienie stypendium na rok 2012 – 2013.

Aktualne projekty badawcze: przygotowuje rozprawę doktorską w Instytucie Socjologii UW pod opieką profesora Marcina Kuli. Badania prowadzone przez Łukasza Krzyżanowskiego dotyczą materialnych i społecznych konsekwencji Zagłady w miastach średniej wielkości w Polsce.
E-mail: lukasz.krzyzanowski[at]is.uw.edu.pl

mgr Agnieszka Nowakowska (Zakład Socjologii Oświaty i Wychowania, promotor: dr hab. Marta Zahorska)

Agnieszka Nowakowska jest socjologiem i historykiem. Przygotowuje rozprawę doktorską w Instytucie Socjologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Interesuje się badaniami pamięci w Europie Środkowej, mniejszościami narodowymi oraz nauczaniem historii w szkołach z perspektywy kształtowania tożsamości narodowej. Wnioski z prac magisterskich, poświęconych zagadnieniom życia codziennego szkół w Wilnie w latach siedemdziesiątych ubiegłego wieku, zostały opublikowane w książce Etniczna polityka komunistów. Dwa casusy (z Zofia Wóycicka, Warszawa: Wydawnictwo Trio, 2010).

Aktualne projekty badawcze: od 2010 roku prowadzę badania do pracy doktorskiej zatytułowanej „Jagiełło kontra Witold, czyli nauczanie historii w Polsce i na Litwie”. Jest to studium porównawcze transmisji pamięci przeszłości w szkołach w Polsce i na Litwie. W szczególności interesuje mnie to, w jaki sposób instytucje edukacyjne przyczyniają się do kreowania polityki tożsamości narodowych i etnicznych oraz wizji przeszłości odpowiadającej teraźniejszym potrzebom państwa. Najważniejsze pytania, które chcę poruszyć w pracy są następujące: w jaki sposób konstruuje się narracje historyczne w szkołach? W jaki sposób lekcje historii kształtują pamięć społeczną uczniów oraz ich tożsamość? Do jakiego stopnia indywidualna tożsamość nauczycieli wywiera wpływ na konstruowane przez nich narracje? Analizuję narracje historyczne zawarte w podręcznikach szkolnych i pomocach dydaktycznych (teksty źródłowe, mapy, wystrój klas), a także narracje nauczycieli historii. Prowadzę wywiady z uczniami i nauczycielami na temat ich wizji i interpretacji przeszłości. Projekt sponsorowany jest przez grant badawczy Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w Polsce.
E-mail: nowakowska.agni[at]gmail.com

mgr Monika Żychlińska (Zakład Socjologii Kultury, promotor: prof. Elżbieta Hałas)

Monika Żychlińska jest absolwentką socjologii i amerykanistyki na Uniwersytecie Warszawskim.

Jej praca magisterska z socjologii dotyczyła procesu instytucjonalizacji pamięci powstania warszawskiego dokonującego się za sprawą muzeum poświęconemu temu wydarzeniu, które zostało otwarte w 2004 roku. W pracy zatytułowanej The Vietnam Veterans Memorial as a Living Organism Epitomizing the Changing Times of American Society, analizowała kulturową recepcję wojny w Wietnamie poprzez pryzmat kontrowersji związanych z jej upamiętnieniem.

Przetłumaczyła na język polski książkę pod redakcją J. Lofland, Analyzing Social Settings: A Guide to Qualitative Observation and Analysis (Analiza Układów Społecznych: Przewodnik Metodologiczny po Badaniach Społecznych. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2009, razem z A. Kordasiewicz i S. Urbańską). Ważniejsze publikacje: „Muzeum Powstania Warszawskiego jako wehikuł polskiej pamięci zbiorowej”, Kultura i Społeczeństwo 3 (2009) oraz “The Black Gash of Shame’: The Struggle between the Representations of Masculinity and Femininity in the Process of the Vietnam War Commemoration”, The Americanist: Warsaw Journal for the Study of the United States, 26 (2011). Interesuje się socjologią i antropologią wojny i przemocy, polityką pamięci i komemoracji, gender studies oraz amerykańską kulturą i społeczeństwem.

Aktualne projekty badawcze: przygotowuję rozprawę doktorską, której przedmiotem jest proces kształtowania publicznego wizerunku weteranek wojny w Wietnamie przez kobiece organizacje kombatanckie. Powstanie żeńskich sekcji organizacji weterańskich było odpowiedzią na społecznie rozpowszechnione przekonanie, że w wojnie w Wietnamie brali udział prawie wyłącznie mężczyźni. Choć większość weteranek nie walczyła z bronią w ręku, a wśród blisko 59 000 ofiar wojennego konfliktu znalazło się zaledwie 8 kobiet, w pewnym momencie historycznym zaczęły one stanowczo wysuwać swoje roszczenia do ważności. Kobiece organizacje kombatanckie artykułują przekonanie, że choć kobiece doświadczenie wojny różniło się od męskiego doświadczenia wojny, było nie mniej ważne i równie traumatyczne.

Interesuje mnie jakie nowe pojęcia i wartości wprowadziły organizacje kobiece do świata weteranów? Do jakich idei odwołują się w prowadzonej przez siebie polityce tożsamości? Czy korzystają z innego słownika emocji niż męskie organizacje kombatanckie? W analizie wykorzystuję dane zastane organizacji weteranek: dokumenty programowe i statutowe, materiały dla prasy, strony internetowe organizacji. Materiał zostanie poszerzony o wywiady z liderkami organizacji oraz obserwację uczestnicząca ich spotkań. Ramę teoretyczną, służącą do analizy interesującego mnie zjawiska, wyznaczają teorie tożsamości, naznaczenia społecznego i traumy kulturowej.
E-mail: monika.zychlinska[at]gmail.com