Czy Socjologia wykorzystała doświadczenie Solidarności?

Czy Socjologia wykorzystała doświadczenie Solidarności?
18 maja 2012 godz. 10.00 -14.00
Sala Balowa w Pałacu Potockich

Patronat:

Szanowni Państwo!

Kiedy w 2010 roku z okazji 30 rocznicy powstania NSZZ „Solidarność” przystępowaliśmy do realizacji projektu badawczego „Doświadczenie i Pamięć Solidarności” nie przypuszczaliśmy, że inicjatywa zaowocuje dalszym ciągiem. I to zarówno kontynuacją terenowego badania dawnych aktywistów i działaczy Związku i ruchu społecznego „Solidarności”, jak i ideą utworzenia w Instytucie Socjologii specjalnej placówki, która jest pomyślana jako miejsce badania nie tylko „dawnej” Solidarności, ale nowych ruchów społecznych. Planowane Centrum Badań nad Solidarnością i nowymi ruchami społecznymi w praktyce pragnie się Państwu przedstawić – wszystkim zainteresowanym teoretycznymi i empirycznymi studiami nad przeszłością, ale i nad teraźniejszością ruchów społecznych.

Postanowiliśmy zatem, dzięki inspiracji i przy udziale Dyrekcji Instytutu Socjologii, a szczególnie Prof. UW, dr hab. Sławomira Łodzińskiego zorganizować seminarium – konferencję. A więc rodzaj roboczego spotkania, skupionego na pewnym temacie, a zarazem dającego możność wymiany poglądów, dyskusji i spotkania wszystkich zainteresowanych problemem. Pomysł trochę na wzór francuskich seminariów – konferencji, a ponieważ francuskie badanie Solidarności przez zespół profesora Alaine’a Touraine’a to klasyka socjologicznego ujęcia polskiego ruchu społecznego, nic dziwnego, że do tego wzoru nawiązujemy. Problem, który stawiamy to pytanie, czy i na ile socjologia potrafiła wykorzystać dla swych naukowych celów doświadczenie Solidarności?

Dzięki współpracy i funduszom Europejskiego Centrum Solidarności w Gdańsku było możliwe wspomniane badanie pamięci o Solidarności, nic więc dziwnego, że w ścisłej współpracy organizujemy nasze Centrum i że przedstawiciele ECS będą obecni na naszym seminarium. Mamy nadzieję na obecność także Dyrektora CBOC, pani profesor Mirosławy Grabowskiej, bo także bez jej wytrwałości i współpracy projekt „Doświadczenie i Pamięć Solidarności” na pewno nie byłby zrealizowany. Mamy też nadzieję, że zaproszeni przedstawiciele kilku innych zespołów i grup, które zajmują się naukowo Solidarnością – będą obecni i że dzięki nim planowana dyskusja będzie naprawdę ciekawa, ważna i owocna.

Fakt, iż problem badań i interpretacji naukowych i społecznych Solidarności okazuje się na nowo – rzec można – sprawą ciekawiącą młodych badaczy – napawa optymizmem i bardzo się cieszymy, że nasze nowopowstające Centrum będzie mogło podjąć współpracę z wieloma wybitnymi kolegami – naukowcami.

Warszawa, 24 kwietnia 2012

Prof. UW, dr hab. Ireneusz Krzemiński wraz z Zespołem

Harmonogram

Plan konferencyjnego seminarium

Czy Socjologia wykorzystała doświadczenie Solidarności?
18 maja 2012 godz. 10.00 -14.00
Sala Balowa w Pałacu Potockich

Część I Referaty 10.00 – 11.30
Wstęp: Tadeusz Szawiel.
Mini referaty:
Występujący – krótkie referaty 15 minutowe.

1. Ireneusz Krzemiński, Marcin Józko, Wojciech Ogrodnik: Solidarność doświadczenie i pamięć lokalnie. 15 min
2. Marta Bucholc, Krzysztof Martyniak: „Polska emigracja polityczna stanu wojennego 1981 do Norwegii”
3. Joanna Wawrzyniak: Buntownicy polskie lata 70 – 80. 15 min
4. Adam Mielczarek: O Solidarnościowych pasażerach na gapę. 15 min
5. Paweł Kuczyński, Łukasz Jurczyszyn: Interwencja Socjologiczna – Kontynuacja metody. 15 min
6. Jacek Kołtan: Co badać? O potrzebie badań nad Solidarnością. 15 min

Przerwa 11.30 – 12.00

Część II – dyskusja 12.00 – 13.30
Pytanie: Czy socjologia wykorzystała doświadczenie Solidarności?
Moderacja: Tadeusz Szawiel.
Dyskusja z zaproszonymi gośćmi i z salą

Uroczysty obiad 14.00

Teksty

Prof. Ireneusz Krzemiński, Czy socjologia wykorzystała doświadczenie Solidarności?
Dr Joanna Wawrzyniak, Opozycja jako forma życia
dr Jacek Kołtan, Co badać? O potrzebie badań nad Solidarnością
dr Marta Bucholc & mgr Krzysztof Martyniak
Paweł Kuczyński, Łukasz Jurczyszyn, Interwencja Socjologiczna – kontynuacja metody
dr Adam Mielczarek, Pasażerowie na gapę w „Solidarności”

Opis centrum

Ośrodek Badań nad Solidarnością i nowymi ruchami społecznymi
przy Instytucie Socjologii UW

Idea takiego naukowego ośrodka badawczego zrodziła się pod wpływem doświadczeń i praktyki badawczej, podejmowanej w ostatnim okresie przez Pracownię Teorii Zmiany Społecznej. W ubiegłym roku – roku trzydziestolecia powstania ruchu społecznego i NSZZ Solidarność – zrealizowane zostało przez pracowników i współpracowników Instytutu Socjologii (przy pomocy CBOS) duże badanie nad doświadczeniem i pamięcią o Solidarności, sfinansowane głównie przez Europejskie Centrum Solidarności. Okazało się przy realizacji tego projektu, że w polskiej socjologii można znaleźć niewiele badań nad zjawiskiem, które wpisało się w historię i pamięć ludzi na całym świecie. Powstała w wyniku tych badań książka (Solidarność: doświadczenie i pamięć, I. Krzemiński z Zespołem, ECS i CBOS, Gdańsk 2010) jest zaledwie wstępnym opracowaniem zebranych materiałów empirycznych. Na początku 2011 badania terenowe były kontynuowane w regionie gdańskim (Gdańsk, Elbląg, Tczew), a dzięki inicjatywie prezydenta m. Gdańska Pawła Adamowicza najprawdopodobniej będzie można podjąć dalsze realizacje w różnych regionach kraju. Nowa dyrekcja Europejskiego Centrum Solidarności w Gdańsku skłania do optymistycznego spojrzenia na socjologiczne badania nad dawnym ruchem związkowym, ale także nad jego przekształceniami w latach wolnej Polski. Stwarza także możliwości współpracy między Instytutem Socjologii i UW a ECS, umożliwiając jednocześnie i znacznie ułatwiając współpracę międzynarodową. Wszak ruch Solidarności cieszy się wciąż zainteresowaniem wielu badaczy społecznych. Powstanie na Uniwersytecie ośrodka badawczego bardzo ułatwiłoby kontakty i współpracę.

Ale badanie nad ruchem społecznym Solidarności mogłoby być punktem wyjścia do szerszego zagadnienia badania ruchów społecznych. Instytut Socjologii ma duże tradycje w tej dziedzinie, można wskazać szereg publikacji z lat osiemdziesiątych, autorstwa Krzysztofa Koseły, Tadeusza Szawiela oraz – co szczególnie należy zaakcentować – wiele publikacji Wojciecha Modzelewskiego, który przez wiele lat zajmował się badaniem i analizowaniem ruchów społecznych. Pracownia Teorii Zmiany Społecznej pod kierunkiem prof. Ireneusza Krzemińskiego zrealizowała także różne mniejsze i większe projekty badawcze, dotyczące różnych ruchów społecznych. Największym zrealizowanym niedawno projektem było badanie położenia osób z mniejszości seksualnych oraz działanie ich organizacji. Powstała w wyniku tych badań publikacja książkowa Naznaczeni (Naznaczeni. Mniejszości seksualne w Polsce, Raport 2008, red. I. Krzemiński, Instytut Socjologii UW, Zalesie Górne, 2009) która niestety nie znalazła się dotąd w sprzedaży detalicznej. Alternatywne zwłaszcza ruchy społeczne są elementem rzeczywistości współczesnej Europy i współczesnego świata. Rozgrywająca się obecnie na naszych oczach tzw. rewolucja w krajach arabskich z całą pewnością zaświadcza o ważności i aktualności naukowego badania ruchów społecznych również o charterze politycznym i wyzwoleńczym. Doświadczenie i naukowy opis polskiej Solidarności stanowić może doskonały materiał wyjściowy do rozumienia, ale przede wszystkim badania nowych ruchów społecznych.

Planowane Centrum analizowałoby zarówno dotychczasowe badania i doświadczenia naukowego opracowania zagadnienia ruchów społecznych, przede wszystkim materiały krajowe, a także podjęłoby trud kontynuowania prac badawczych nad nowymi ruchami społecznymi, jak i uzupełniających badań nad ruchem Solidarności (na przykład sporządzenie monografii socjologicznej chłopskiego ruchu Solidarności).

W 2012 roku został podpisany list intencyjny pomiędzy dyrektorem ECS Basilem Kerskim oraz dyrektorem Instytutu Socjologii prof. Sławomirem Łodzińskim. Zakłada on instytucjonalną współpracę pomiędzy tymi instytucjami w zakresie prowadzenia badań nad Solidarnością. Efektem tych uzgodnień stała się kontynuacja jakościowych badań prowadzona ze strony Instytutu Socjologii przez prof. Ireneusza Krzemińskiego oraz jego zespół w składzie: dr Łukasz Jurczyszyn , mgr Marcin Jóźko , mgr Krzysztof Martyniak mgr Wojciech Ogrodnik , dr Ruta Śpiewak. Oprócz instytucjonalnej współpracy z ECS planujemy nawiązanie efektywnych kanałów współpracy z ośrodkami zagranicznymi, poczynając od francuskiego ośrodka badania ruchów społecznych CADIS.

Patronat: